Κλασική Μουσική στον απόηχο του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου

Η σημερινή ανάρτηση είναι ένα αφιέρωμα στο αποτύπωμα που άφησε ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος στην  Κλασική Μουσική του 20ου αιώνα. 

Περιλαμβάνει έργα συνθετών που είτε έζησαν από πρώτο χέρι τις θηριωδίες του Πολέμου, είτε μεταγενέστερα βίωσαν τις επιπτώσεις του στον σύγχρονο κόσμο.

Τα λαϊκά τραγούδια της Κατοχής και της Αντίστασης

Κάθε χρόνο, παιδιά, με αφορμή την επέτειο της 28ης Οκτωβρίου 1940, ετοιμάζουμε ένα αφιέρωμα-γιορτή στα χρόνια της Κατοχής και της Αντίστασης.

Τότε που οι άνθρωποι έζησαν τον πόλεμο, το κρύο, την πείνα και, κυρίως, την στέρηση της ελευθερίας τους. 
Τις μέρες εκείνες αναμετρήθηκαν όσο ποτέ, το Καλό με το Κακό. 
Η απόλυτη φρίκη με το απόλυτο μεγαλείο ψυχής, το δίκαιο με το άδικο, η ζωή με το θάνατο, οι νίκες με τις ήττες. 
Μόνο που σε έναν πόλεμο, ακόμα και οι νικητές είναι χαμένοι.

Χάνουν πολύτιμα χρόνια από τη ζωή τους και μάλιστα όταν είναι νέοι.

Χάνουν το βιός που με τόσο κόπο απέκτησαν αυτοί και οι πρόγονοί τους.

Κυρίως, όμως, χάνουν αγαπημένους, παιδιά, αδέλφια, γονείς, ανθρώπινες ψυχές που δεν πρόλαβαν να χαρούν το δώρο της ζωής. 

Αυτούς θυμόμαστε και τιμούμε σήμερα. 

Το φθινόπωρο στην κλασική μουσική

Η σημερινή ανάρτηση είναι αφιερωμένη στις υπέροχες μουσικές του φθινοπώρου.

Κλασικοί συνθέτες από όλες τις περιόδους, απεικόνισαν με τον δικό τους, ξεχωριστό τρόπο όλες τις εκφάνσεις της εποχής αυτής: το παιχνίδισμα του ήλιου με τα γκρίζα σύννεφα, το στροβίλισμα των φύλλων στον δυνατό αέρα, τις διακυμάνσεις των ήχων από τις σταγόνες της βροχής, το πολύβουο πλήθος των χωρικών που απολαμβάνει, σε μια φθινοπωρινή γιορτή, τους μόχθους της δουλειάς του, τις ζωηρές ομάδες των κυνηγών, αλλά και την ησυχία και εσωστρέφεια της φύσης που οδεύει προς τη χειμερία νάρκη και όλων εκείνων των στοιχείων της στην πορεία τους προς τον θάνατο, κλείνοντας έτσι έναν κύκλο ζωής.

Η ποικιλία στις επιλογές της παρακάτω λίστας, μπορεί να πλαισιώσει μουσικά όλες τις δραστηριότητες της εποχής ανάλογα με την διάθεσή μας.

Καλή απόλαυση!

Ο ύμνος της Ολυμπιάδας (μουσική και αθλητισμός)

Οι Ολυμπιακοί Αγώνες που ξεκίνησαν από την Αρχαία Ελλάδα, αναβίωσαν την σύγχρονη εποχή στις 25 Μαρτίου του 1896 στην Αθήνα.

Λίγο νωρίτερα είχε ανατεθεί στον σημαντικό για την εποχή ποιητή Κωστή Παλαμά να γράψει τους στίχους ενός ύμνου που θα εμπεριείχε όλα τα κλασικά αρχαιοελληνικά ιδεώδη για τον αθλητισμό και που θα αποτελούσε σύμβολο της έναρξης των αγώνων.

Το ποίημα αυτό μελοποιήθηκε από τον σπουδαίο και με ευρωπαϊκή καριέρα Επτανήσιο συνθέτη Σπυρίδωνα Σαμάρα.

Ας δούμε τι λέει ο ύμνος αυτός.

Το καλοκαίρι στην κλασική μουσική

Η σημερινή ανάρτηση παρουσιάζει μια επιλογή έργων κλασικής μουσικής που αντλούν έμπνευση από το καλοκαίρι.

Παρότι η εποχή αυτή είναι λιγότερο δημοφιλής από τις άλλες ως θεματολογία (ίσως γιατί και οι κλασικοί συνθέτες έχουν ανάγκη από λίγη ξεκούραση κατά το θέρος), εντούτοις τα αριστουργήματα είναι κι εδώ αμέτρητα.

Οι μεγάλες και λουσμένες στο φως του ήλιου ημέρες, τα ζεστά νωχελικά απογεύματα, οι υπαίθριες γιορτές με τα πυροτεχνήματα στις όχθες των ποταμών, ο θερισμός, οι καλοκαιρινές καταιγίδες, ο ήλιος και, κυρίως, η θάλασσα με όλα τα πρόσωπα και τις εκφάνσεις της και όλα τα μυθικά πλάσματα που φιλοξενεί, αποτελούν πηγές έμπνευσης για τους συνθέτες.

Τραγούδια για τον ήλιο

Ο ήλιος είναι πηγή ζωής.

Μας ζεσταίνει, μας φωτίζει, μας χαμογελά, μας αγκαλιάζει με τις ακτίνες του.

Ο ήλιος είναι ο αρχηγός του σύμπαντος, ο μεγαλύτερος πλανήτης, αυτός που έλκει όλους τους άλλους γύρω του να περιστρέφονται σε έναν αρμονικό χορό.

Ο ήλιος στην αρχαιότητα ήταν θεός.

Ο ήλιος φωτίζει κάθε αδικία και τη βγάζει στο φως, ώστε ο κόσμος να γίνει καλύτερος και πιο δίκαιος.

Κάποιες φορές μας δείχνει και τα δόντια του, ιδίως όταν αγνοούμε την παντοδυναμία του και συμπεριφερόμαστε απερίσκεπτα απέναντι στη φύση και στο περιβάλλον.

Με έμπνευση τον ήλιο, λοιπόν, να μερικά από τα κυριολεκτικά αμέτρητα τραγούδια που γράφτηκαν για αυτόν και που θα μπορούσαμε να τα τραγουδήσουμε στην τάξη ή να αποτελέσουν αφορμή για μια ωραία γιορτή.

Κάποια πιο παιδικά σαν παραμυθάκια που μπορούν να δραματοποιηθούν, άλλα πιο έντεχνα και πιο αλληγορικά, κι άλλα πάλι βγαλμένα από την παράδοση και τη συλλογική μας μνήμη.

Υλικό για την ημέρα ποδηλάτου

Με αφορμή την παγκόσμια ημέρα ποδηλάτου στις 3 Ιουνίου, ας θυμηθούμε μερικά τραγούδια που μας αρέσουν πολύ, καθώς και ταινίες που σχετίζονται με το ποδήλατο.

Καλοκαιρινά τραγούδια (με φύλλα εργασίας)

Να μια λίστα με ωραία τραγούδια για το καλοκαίρι για μικρά και μεγάλα παιδιά.

Τραγούδια που μιλάνε για διακοπές, κρουαζιέρες, ξεγνοιασιά, παγωτά, καβουράκια, δελφίνια, κουνούπια και τζιτζίκια, που μπορούν να δραματοποιηθούν για τις σχολικές μας γιορτές.

Αυτά που μιλάνε για τη θάλασσα είναι μια ενότητα από μόνα τους και θα τα δούμε σε άλλη ανάρτηση.

Στα περισσότερα τραγούδια υπάρχει σύνδεσμος με ξεχωριστή ανάρτηση που συνοδεύεται από περισσότερο υλικό και φύλλο εργασίας.

Τραγούδια, μουσικές και ηχοτοπία για τις μέλισσες

Από τους πιο χαρακτηριστικούς ήχους της φύσης την άνοιξη είναι το βουητό από τα φτερά των μελισσών την ώρα που πετούν ζωηρά από το ένα ανθισμένο λουλούδι στο άλλο τρυγώντας το νέκταρ τους.

Αυτός ο ήχος αποτέλεσε πηγή έμπνευσης για τους δημιουργούς για όλα τα τραγούδια και τις μουσικές που θα γνωρίσουμε σήμερα και που μπορούμε να ενσωματώσουμε στο μάθημά μας στην τάξη.

Ημέρα μνήμης της Γενοκτονίας των Ποντίων

Η 19η Μαΐου έχει οριστεί ως ημέρα μνήμης της Γενοκτονίας των Ποντίων.

Πόντιοι ονομάζονται οι Έλληνες που κατοικούσαν στην περιοχή του Εύξεινου Πόντου (Μαύρη θάλασσα) για εκατοντάδες χρόνια.

Πριν από περίπου έναν αιώνα, εκδιώχθηκαν από τα σπίτια τους, εκριζώθηκαν  από την πατρίδα που μεγάλωσαν, ενώ πάρα πολλοί θανατώθηκαν.

Όσοι επέζησαν, ήρθαν στην Ελλάδα, σκόρπισαν σε πόλεις και χωριά, ρίζωσαν εκεί και έσμιξαν τις συνήθειες και τον πολιτισμό τους με των υπολοίπων Ελλήνων.

Έξι τραγούδια για τη μητέρα

Η λέξη μάνα κρύβει για κάθε άνθρωπο ένα νόημα, μια δύναμη που δε συγκρίνεται με τίποτα στον κόσμο.

Έχει μια έννοια πανανθρώπινη, κοινή για όλους μα και ξεχωριστή ταυτόχρονα, όσο ξεχωριστοί είναι και οι άνθρωποι.

Η μητέρα δεν είναι μόνο το πρόσωπο αλλά και η ιδέα.

Είναι η γυναίκα που μας έφερε στον κόσμο αλλά και η γη που μας φιλοξενεί σε όλη τη διάρκεια της ύπαρξής μας.

Είναι η βιολογική μας μάνα αλλά μπορεί να είναι και όποιος άνθρωπος μας ανέθρεψε και μας έλουσε με την αγάπη και τη φροντίδα του.

Είναι η συντροφιά στη χαρά, το αποκούμπι στη λύπη.

Είναι τόση η δύναμη της έννοιας της μητέρας, που δεν θα μπορούσε να μην αποτελεί έμπνευση και για την τέχνη, τη μουσική, το τραγούδι.

Με αφορμή τη γιορτή της μητέρας, ακούστε αν θέλετε τα παρακάτω τραγούδια.

Μοιραστείτε τα μαζί της, αν είναι κοντά.

Φέρτε την κοντά με τη σκέψη, αν λείπει...

Έξι τραγούδια για την Εργατική Πρωτομαγιά

Εργάτες,
Δ.Διαμαντόπουλου

Η 1η Μαΐου, είναι μια ημέρα αφιερωμένη στους αγώνες των εργατών για αξιοπρεπή εργασία. 

Αυτό δεν είναι καθόλου αυτονόητο, παιδιά. Όσα χρόνια κι αν περάσουν, οι αγώνες αυτοί είναι πάντα επίκαιροι και ζωντανοί. 

Ποια νομίζετε είναι η καλύτερη συντροφιά σε αυτούς τους αγώνες; 

Μα φυσικά το τραγούδι.
Αυτό που εμψυχώνει και δίνει θάρρος και σπίθα στην ψυχή. 
Αυτό που συγκινεί μιλώντας για το θάρρος και την δύναμη που κρύβουν μέσα τους οι άνθρωποι που αγωνίζονται.
Αυτό που μιλάει για τον πόνο που αφήνουν στους αγαπημένους τους εκείνοι που φεύγουν.

Πολλά είναι τα τραγούδια που γράφτηκαν για τους αγώνες της εργατικής Πρωτομαγιάς. 

Ακόμη περισσότερα έχουν γραφτεί για τον αγώνα των ανθρώπων ενάντια στην αδικία και στην ανισότητα. 

Η παρακάτω λίστα είναι μια επιλογή  αφιερωμένη στην σημαντική αυτή ημέρα.

Η άνοιξη και το Πάσχα στα δημοτικά μας τραγούδια

Η άνοιξη και το Πάσχα έχουν πρωταγωνιστικό ρόλο στα δημοτικά μας τραγούδια.

Κάλαντα, λατρευτικά, τελετουργικά, μοιρολόγια, εορταστικά, χοροί, όλα μαζί ένας απίστευτος πολιτισμικός θησαυρός.

Το σημερινό αφιέρωμα περιλαμβάνει  χορευτικά, εύθυμα τραγούδια από όλη την Ελλάδα που θα συντροφευόσουν ευχάριστα τη χαρμόσυνη ημέρα της Ανάστασης.

Τα εγκώμια του Επιταφίου (με εκτυπώσιμο βιβλιαράκι)

Τη Μεγάλη Παρασκευή το βράδυ, παιδιά, γίνεται η περιφορά του Επιταφίου. 

Είναι μια συγκινητική στιγμή η ώρα που συνοδεύουμε τον νεκρό Χριστό στην έξοδό του για έναν άλλο κόσμο. 

Ανάμεσα στους υπόλοιπους όμορφους βυζαντινούς ύμνους που ακούγονται σε αυτή τη λειτουργία είναι και τα εγκώμια του επιταφίου.

Εγκώμιο είναι ένας επαινετικός ύμνος που υμνεί τις χάρες αυτού στον οποίο απευθύνεται. 

Στη βυζαντινή μουσική έχουμε τρία εγκώμια του Επιταφίου, με πολλούς στίχους το καθένα, που ψάλλονται κάθε Μεγάλη Παρασκευή το βράδυ για τον Χριστό και κάθε παραμονή του Δεκαπενταύγουστου για την Παναγία.

Ο θρήνος της Παναγίας στη Δυτική Μουσική, Stabat Mater Dolorosa (Η μητέρα στέκονταν λυπημένη)

Όπως λένε, δεν υπάρχει πόνος όμοιος με αυτόν του γονιού που χάνει το παιδί του.

Η Παναγία, ως μητέρα του Θεανθρώπου, ένιωσε αυτά τα συναισθήματα στον ύψιστο βαθμό κατά την σταύρωση και ταφή του Χριστού.

Με έμπνευση από τα σπαρακτικά αυτά συναισθήματα, γράφτηκε τον 13ο αιώνα από έναν φραγκισκανό μοναχό ένα ποίημα με τίτλο Stabat Mater Dolorosa (Η μητέρα στέκονταν λυπημένη). 

Διαβάστε παρακάτω κάποιους από τους στίχους του.

Ο θρήνος της μάνας στην ελληνική μουσική

Ο θρήνος της μάνας είναι τόσο αρχαίος όσο και ο άνθρωπος.

Ως κορυφαίο γεγονός έκρηξης συναισθημάτων, κατέχει ξεχωριστή θέση στη μουσική, σε όλα τα είδη της και σε όλες τις εποχές.

Από την αρχαία τραγωδία ως τη βυζαντινή μουσική, και από το παραδοσιακό ως το λαϊκό έντεχνο τραγούδι, αμέτρητα είναι τα δημιουργήματα του λόγου και της μουσικής που αποτυπώνουν τον αβάσταχτο πόνο του γονιού που χάνει το παιδί του.

Το Πάσχα στην ελληνική λογοτεχνία (20 ηχητικά διηγήματα)

Τα ηχητικά βιβλία είναι ένας μοναδικός τρόπος για να απολαύσουμε μια ιστορία, ειδικά όταν για κάποιον λόγο δυσκολευόμαστε να διαβάσουμε το κανονικό βιβλίο.

Μάλιστα τώρα που πλησιάζουν οι άγιες μέρες του Πάσχα, τι πιο ωραίο από το να κλείσουμε τα μάτια και να ταξιδέψουμε μέσα από σπουδαίους λογοτέχνες σε αλλοτινές αλλά και σύγχρονες εποχές, να μπούμε στο πνεύμα των ημερών και να γνωρίσουμε την Ελλάδα του χτες και του σήμερα.

Το σημερινό αφιέρωμα περιλαμβάνει 20 διηγήματα που κυκλοφορούν ελεύθερα (προς μεγάλη τύχη) στο διαδίκτυο.

Πατήστε στο ξεχωριστό κανάλι του κάθε αφηγητή και αναζητήστε το κείμενο για μια πιο ολοκληρωμένη οπτικοακουστική εμπειρία.

Θα βρείτε επίσης και πολλά άλλα αξιόλογα διηγήματα.

Καλή σας ακρόαση και καλή Μεγάλη Εβδομάδα!

Η Μεγάλη Εβδομάδα και το Πάσχα στην κλασική μουσική

Αν σκεφτεί κανείς πως η μουσική τέχνη της Δυτικής Ευρώπης, που έχουμε συνηθίσει να αποκαλούμε κλασική μουσική, έχει τις ρίζες της στη μελοποίηση θρησκευτικών κειμένων και ύμνων της θείας Λειτουργίας, δεν είναι να απορεί με το πλήθος των έργων που έχουν γραφτεί για την περίοδο του Πάσχα.

Τραγούδια για το βιβλίο

Η 2η μέρα του Απριλίου έχει οριστεί ως Παγκόσμια Ημέρα Παιδικού Βιβλίου.

Πόσα ωραία ταξίδια μπορεί να κάνει κανείς διαβάζοντας ένα βιβλίο!

Το είχαμε δει και σε εκείνο το όμορφο animation με τίτλο  Το μικρό γκρίζο λυκάκι.

Ελάτε τώρα να γνωρίσουμε μερικά ωραία τραγούδια που μιλάνε για τη μαγεία του βιβλίου.

Η Επανάσταση του 1821 στην κλασική μουσική

Η εποχή της Επανάστασης του 1821 είναι συνδεδεμένη με τα Κλέφτικα και Ιστορικά Δημοτικά τραγούδια όπως γνωρίσαμε σε αντίστοιχες αναρτήσεις.

Ποια θέση είχε όμως η Επανάσταση ως έμπνευση στην λόγια μουσική που συνηθίζουμε να αποκαλούμε κλασική μουσική;

Την εποχή εκείνη στην Ευρώπη κυριαρχεί το καλλιτεχνικό κίνημα του Ρομαντισμού με κυριότερους εκπροσώπους τον Βάγκνερ, τον Μπερλιοζ, τον Βέρντι, τον Σοπέν και φυσικά τον Μπετόβεν.

Ο ελλαδικός χώρος όμως ανήκει στην Οθωμανική Αυτοκρατορία που ουδεμία σχέση έχει με δυτικότροπη μουσική.

Εξάλλου οι υπόδουλοι και εξαθλιωμένοι Έλληνες δεν έχουν τη δυνατότητα να μορφωθούν και να σπουδάσουν.

Εξαίρεση τα Επτάνησα που ακολουθούσαν τα Ιταλικά πρότυπα μουσικής παιδείας και έδωσαν πάρα πολλούς αξιόλογους συνθέτες.