Κλασική Μουσική στον απόηχο του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου

Η σημερινή ανάρτηση είναι ένα αφιέρωμα στο αποτύπωμα που άφησε ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος στην  Κλασική Μουσική του 20ου αιώνα. 

Περιλαμβάνει έργα συνθετών που είτε έζησαν από πρώτο χέρι τις θηριωδίες του Πολέμου, είτε μεταγενέστερα βίωσαν τις επιπτώσεις του στον σύγχρονο κόσμο.

Ο μικρός στρατιώτης (τραγούδι)

Ο μικρός στρατιώτης είναι ένα τραγούδι που μιλά για κάτι τόσο σκληρό και απάνθρωπο (όπως είναι ο πόλεμος) με έναν τόσο βαθιά ανθρώπινο τρόπο.

Ανήκει στα Αντιπολεμικά, συλλογή τραγουδιών σε στίχους Δημήτρη Χριστοδούλου και μουσική Λίνου Κόκοτου, με ερμηνευτή τον Νίκο Ξυλούρη, που κυκλοφόρησαν το 1978.

Τραγούδια για τους σαλταδόρους της Κατοχής

Ανάμεσα σε όσα έχουν απομείνει για να μας θυμίζουν την δράση των σαλταδόρων της Κατοχής, είναι και κάποια τραγούδια.

Τα τραγούδια αυτά, όπως ήδη αναφέραμε στην ενότητα Τραγούδια της Κατοχής και της Αντίστασης, μας περιγράφουν με τον καλύτερο τρόπο την πραγματικότητα της εποχής εκείνης.

Ακούστε τα πιο χαρακτηριστικά τραγούδια για σαλταδόρους.

Μπορείτε να πλαισιώσετε με αυτά μια σχολική γιορτή με τα σκετσάκια για τους σαλταδόρους.

Του Κυριάκου το γαϊδούρι (θεατρικό για σχολική γιορτή)

Ένα από τα συγκλονιστικότερα γεγονότα του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου για την Ελλάδα ήταν ο Μεγάλος Λιμός, που αφάνισε πάνω από 100.000 ανθρώπους κατά την διάρκεια του σκληρού χειμώνα 1941-42 της Κατοχής.

Οι δραματικές αυτές στιγμές που στιγμάτισαν τους επιζώντες για πάντα, αποτυπώθηκαν τόσο ρεαλιστικά όσο και σατυρικά σε όλες τις μορφές τέχνης.

Στις Αντιπολεμικές ταινίες για την επέτειο της 28ης Οκτωβρίου 1940 είδαμε πολλές τέτοιες εικόνες, ενώ το ρεμπέτικο τραγούδι Του Κυριάκου το γαϊδούρι μας παρουσίασε ένα τραγικό συμβάν ακραίας πείνας από τη σατυρική του πλευρά.

Με έμπνευση αυτό το τραγούδι σας παρουσιάζουμε ένα θεατρικό* για σχολική παράσταση για την επέτειο της 28ης Οκτωβρίου 1940.

Παρακάτω θα βρείτε οδηγίες και τα κείμενα της παράστασης καθώς και τρόπους να τη συνδέσετε με τα άλλα μαθήματα.

Του Κυριάκου το γαϊδούρι, σκωπτικό τραγούδι της Κατοχής

Το τραγούδι Του Κυριάκου το γαϊδούρι, του Δημήτρη Γκόγκου (Μπαγιαντέρα), είναι ένα σατυρικό (σκωπτικό) ρεμπέτικο της Κατοχής.

Αναφέρεται στο γαϊδουράκι ενός μανάβη, που του το έκλεψαν κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Πείνας επειδή δεν είχαν τι να φάνε.

Μια γιορτή για την ειρήνη (τραγούδι)

Ένα τραγούδι για μικρότερα παιδιά, με θέμα την ειρήνη, είναι το επόμενο.

Ένα τραγούδι που μιλά για την ανάγκη να είναι η ειρήνη η κοινή μοίρα όλων των ανθρώπων.

Ανήκει σε μια σειρά τραγουδιών που φτιάχτηκαν για την εκπαίδευση μουσουλμανοπαίδων.

Μπορεί να διδαχθεί μια χαρά τόσο σε μικρότερα παιδιά όσο και σε παιδιά που διδάσκονται την ελληνική ως δεύτερη γλώσσα.

Το τραγούδι της ειρήνης

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα για την ειρήνη, που γιορτάζεται κάθε 21η Σεπτεμβρίου, ας θυμηθούμε το ομώνυμο τραγούδι του σημαντικού Έλληνα συνθέτη Γιάννη Μαρκόπουλου.

Η σημασία της Mουσικής στην εκπαίδευση των παιδιών

Η 21η Ιουνίου έχει οριστεί ως Ευρωπαϊκή Ημέρα της Μουσικής.
Συνηθίζεται την ημέρα αυτή να δίνονται κάθε λογής συναυλίες, φεστιβάλ ή γιορτές και οι άνθρωποι να απολαμβάνουν τον ψυχαγωγικό και -γιατί όχι- διασκεδαστικό ρόλο της μουσικής.
Αλλά είναι η μουσική μόνο μια γιορτή ή κάτι πολύ περισσότερο;

Για τον πατέρα (τραγούδι)

Κάθε τρίτη Κυριακή του Ιουνίου είναι η γιορτή του πατέρα, το γνωρίζατε παιδιά;
Η αλήθεια είναι ότι, δεν έχει τύχει να γιορτάσουμε αυτή τη γιορτή στο σχολείο, γιατί πολύ απλά κλείνουμε για το καλοκαίρι.
Ας του αφιερώσουμε ένα τραγουδάκι να μην τον αφήσουμε παραπονεμένο.
Βέβαια, την αγάπη στους γονείς μας, πρέπει να τη δείχνουμε κάθε μέρα και όχι μόνο στις γιορτές.

Παρ' όλα αυτά, ας πάρουμε την ευκαιρία να τραγουδήσουμε ένα πολύ όμορφο τραγούδι, για τον πατέρα που γιορτάζει σήμερα.

Είναι από τη συλλογή Ο τεμπέλης δράκος του Γιώργου Χατζηπιερή.

Το εκπαιδευτικό πείραμα της Βενεζουέλας (Όταν η μουσική σώζει ζωές)

"Φτώχεια δεν είναι μόνο η έλλειψη τροφής και στέγης. Φτώχεια είναι το να αισθάνεσαι Κανένας, το να στερείσαι ταυτότητας. Η μουσική, το να είσαι πρωταγωνιστής σε μια ορχήστρα, το να παίζεις, να τραγουδάς, δημιουργεί στο παιδί μια αυτοεκτίμηση, μια υγιή και ωραία περηφάνια που το βγάζει από τη φτώχεια. Γιατί το παιδί με το που παίρνει το μουσικό του όργανο, παύει αμέσως να είναι φτωχό. Ένα παιδί με ένα βιολί δεν είναι φτωχό! Γιατί το βιολί το οδηγεί σε ένα δρόμο αυξανόμενου πνευματικού πλούτου." 

Jose Antonio Abreu

Ιδρυτής του EL SISTEMA

Παγκόσμια Ημέρα του Πρόσφυγα (τραγούδια)

Η 20η Ιουνίου έχει καθιερωθεί να είναι παγκόσμια ημέρα των προσφύγων.

Μακάρι κανένας άνθρωπος να μη χρειαζόταν να γίνει  πρόσφυγας  και να μην χρειαζόταν να υπάρχει η μέρα αυτή.                                                                       

Γιατί πρόσφυγας είναι ο άνθρωπος που αναγκάζεται να εγκαταλείψει την πατρίδα του όχι επειδή το θέλει, αλλά επειδή απειλείται η ζωή του από πόλεμο ή άλλη καταστροφή.                                                   

Έχουν γραφτεί πολλά και συγκινητικά τραγούδια για το θέμα αυτό.

Ημέρα μνήμης της Γενοκτονίας των Ποντίων

Η 19η Μαΐου έχει οριστεί ως ημέρα μνήμης της Γενοκτονίας των Ποντίων.

Πόντιοι ονομάζονται οι Έλληνες που κατοικούσαν στην περιοχή του Εύξεινου Πόντου (Μαύρη θάλασσα) για εκατοντάδες χρόνια.

Πριν από περίπου έναν αιώνα, εκδιώχθηκαν από τα σπίτια τους, εκριζώθηκαν  από την πατρίδα που μεγάλωσαν, ενώ πάρα πολλοί θανατώθηκαν.

Όσοι επέζησαν, ήρθαν στην Ελλάδα, σκόρπισαν σε πόλεις και χωριά, ρίζωσαν εκεί και έσμιξαν τις συνήθειες και τον πολιτισμό τους με των υπολοίπων Ελλήνων.

Μες στο μουσείο (τραγούδι)

Υπάρχουν τόσα πολλά που μπορεί να δει κανείς σε ένα μουσείο!

Πίνακες ζωγραφικής, γλυπτά, αρχαία αντικείμενα, μούμιες, δεινόσαυρους, μουσικά όργανα, παιχνίδια και ότι βάλει ο νους σας.

Οι περισσότεροι έχουμε πάει σε μουσεία και σίγουρα έχουμε κάποιο που αγαπάμε ιδιαίτερα.

Υπάρχει όμως ένα παιδάκι που αγαπάει τόσο πολύ τα μουσεία που δεν λέει να ξεκολλήσει από αυτά.

Η μητέρα στην Τέχνη (εκτύπωσε το βιβλιαράκι)

Η μητρότητα και η σχέση μητέρας- παιδιού, αποτελούσε πάντα προσφιλές θέμα για τους καλλιτέχνες.

Διάσημοι ζωγράφοι αποτυπώνουν στον καμβά τη μητέρα τους, τη γυναίκα τους με το παιδί τους, χαρίζοντας στην αιωνιότητα υπέροχες εικόνες τρυφερότητας και αγάπης.

Στην σημερινή ανάρτηση διαλέγουμε οκτώ πασίγνωστους πίνακες για τη μητρότητα.

8 πίνακες της Μαίρης Κάσατ για την μητέρα (εκτύπωσε το βιβλιαράκι)

Η Μαίρη Κάσατ ήταν μια Αμερικανίδα ζωγράφος, που έμεινε γνωστή στην ιστορία για τις αμέτρητες απεικονίσεις της μητρότητας.

Μητέρα και παιδί, σε όλες τις εκφάνσεις τις καθημερινότητας, αποτελούν το κύριο θέμα της ζωγραφικής της.

Έζησε στο Παρίσι και επηρεάστηκε από το καλλιτεχνικό ρεύμα του Ιμπρεσιονισμού.

Με αφορμή τη γιορτή της μητέρας, στη σημερινή ανάρτηση επιλέγονται 8 χαρακτηριστικοί πίνακες της ζωγράφου.

Ακολουθεί εκτυπώσιμο βιβλιαράκι για τους μικρούς μας φίλους.

Η Επανάσταση του 1821 στην κλασική μουσική

Η εποχή της Επανάστασης του 1821 είναι συνδεδεμένη με τα Κλέφτικα και Ιστορικά Δημοτικά τραγούδια όπως γνωρίσαμε σε αντίστοιχες αναρτήσεις.

Ποια θέση είχε όμως η Επανάσταση ως έμπνευση στην λόγια μουσική που συνηθίζουμε να αποκαλούμε κλασική μουσική;

Την εποχή εκείνη στην Ευρώπη κυριαρχεί το καλλιτεχνικό κίνημα του Ρομαντισμού με κυριότερους εκπροσώπους τον Βάγκνερ, τον Μπερλιοζ, τον Βέρντι, τον Σοπέν και φυσικά τον Μπετόβεν.

Ο ελλαδικός χώρος όμως ανήκει στην Οθωμανική Αυτοκρατορία που ουδεμία σχέση έχει με δυτικότροπη μουσική.

Εξάλλου οι υπόδουλοι και εξαθλιωμένοι Έλληνες δεν έχουν τη δυνατότητα να μορφωθούν και να σπουδάσουν.

Εξαίρεση τα Επτάνησα που ακολουθούσαν τα Ιταλικά πρότυπα μουσικής παιδείας και έδωσαν πάρα πολλούς αξιόλογους συνθέτες.

Ο Καραγκιόζης στα χρόνια της Επανάστασης του 1821

Ο Καραγκιόζης, ο λαϊκός ήρωας με ανατολίτικη καταγωγή που έκανε την εμφάνισή του στον ελλαδικό χώρο ήδη από τα προεπαναστατικά χρόνια, είναι ίσως το πιο αντιπροσωπευτικό θέαμα για να γευτούν τα παιδιά την ατμόσφαιρα που επικρατούσε στην πατρίδα μας κατά τη μετάβαση από την Οθωμανική αυτοκρατορία στο νεότερο ελληνικό κράτος.

Η Επανάσταση του 1821 αποτελεί αγαπημένο θέμα των παραστάσεων έως και σήμερα.

Μπορεί να μην παρουσιάζουν την Ιστορία με μεγάλη ακρίβεια (καθώς το πατριωτικό αίσθημα και ο ενθουσιασμός υπερτερεί) αλλά τα πολιτισμικά οφέλη που αντλούμε από την θέαση είναι πολλά.

Καταρχήν έχουμε μια αντιπροσωπευτική απεικόνιση της κοινωνικής διαστρωμάτωσης και των ηθών της εποχής της τουρκοκρατίας που βοηθούν να συζητήσουμε στην τάξη για το πως στρώθηκαν τα θεμέλια του νεοελληνικού κράτους.

Το 1821 μέσα από τα μάτια του λαϊκού ζωγράφου Θεόφιλου

Ο λαϊκός ζωγράφος Θεόφιλος αποτύπωσε στους πίνακές του την Επανάσταση του 1821 με τον ίδιο τρόπο που την αποτύπωσαν μουσικά τα κλέφτικα ιστορικά τραγούδια: με ένα βλέμμα αγνό, καθαρό, ανένταχτο, λιτό και απέριττο αλλά ταυτόχρονα ξέχειλο από μαεστρία και καλλιτεχνική δεινότητα.

Ο Θεόφιλος ήταν ένας ξεχωριστός, ονειροπόλος και υπέρμετρα ταλαντούχος άνθρωπος, που ακριβώς για αυτούς τους λόγους ήταν παραγκωνισμένος από την κοινωνία.

Φίλοι του ήταν οι αγωνιστές του ΄21.

Κλέφτικα τραγούδια, τα επαναστατικά του 1821

Τα κλέφτικα δημοτικά τραγούδια είναι εκείνα που δημιουργήθηκαν στην Ελλάδα κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας και της Επανάστασης.

Περιγράφουν τα ηρωικά κατορθώματα των Κλεφτών και των Αρματολών.

Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή.

Οι γυναίκες του 1821, μέσα από τα κλέφτικα τραγούδια

Στην ερώτηση αν και με ποιον τρόπο συνέβαλαν οι γυναίκες στην Επανάσταση του 1821, πρέπει πρώτα να αναλογιστούμε ποια ήταν η θέση της γυναίκας στην  Ελλάδα κατά την Τουρκοκρατία.

Στην Ευρώπη, ήδη διαδίδονται οι ιδέες του Διαφωτισμού και με τη Γαλλική Επανάσταση το 1789, γίνονται βήματα προς την ατομική ελευθερία και  αυτοδιάθεση.

Στην Ελλάδα όμως;

Στην Τουρκοκρατία η Ελλάδα έχασε κάθε σύνδεση με τον Δυτικοευρωπαικό πολιτισμό, που στηρίζεται στις αρχές της Δημοκρατίας της Αρχαίας Ελλάδας.

Ο αναλφαβητισμός χαρακτηρίζει το σύνολο του πληθυσμού εκτός ελαχίστων περιπτώσεων, των πιο προνομιούχων.

Οι γυναίκες όμως, ακόμα και των πλουσιότερων οικογενειών, δεν μαθαίνουν και πολύ περισσότερα γράμματα και η θέση τους είναι ασύγκριτα κατώτερη από των αντρών.