'Υμνος εις την Ελευθερίαν

Λένε ότι η ποίηση είναι η μουσική των λέξεων.

Ίσως αυτό να εξηγεί την τόσο στενή σχέση ανάμεσα στις δυο τέχνες.

Ένα ποίημα γίνεται αξιοθαύμαστο όχι μόνο για τα νοήματά του, αλλά και για τη μουσικότητα των λέξεων που έχει επιλέξει ο ποιητής, αλλά και τη σειρά που τις έχει τοποθετήσει.

Αμέτρητα ποιήματα  μελοποιήθηκαν, (μέλος= μουσική) και έγιναν υπέροχα τραγούδια.

Ο Ύμνος εις την Ελευθερίαν αποτελεί το ποίημα εκείνο που οι ιστορικές συγκυρίες ανέδειξαν ως υπέρτατο ποίημα των Ελλήνων, μια που έγινε ο εθνικός ύμνος.

Τα λαϊκά τραγούδια της Κατοχής και της Αντίστασης

Κάθε χρόνο, παιδιά, με αφορμή την επέτειο της 28ης Οκτωβρίου 1940, ετοιμάζουμε ένα αφιέρωμα-γιορτή στα χρόνια της Κατοχής και της Αντίστασης.

Τότε που οι άνθρωποι έζησαν τον πόλεμο, το κρύο, την πείνα και, κυρίως, την στέρηση της ελευθερίας τους. 
Τις μέρες εκείνες αναμετρήθηκαν όσο ποτέ, το Καλό με το Κακό. 
Η απόλυτη φρίκη με το απόλυτο μεγαλείο ψυχής, το δίκαιο με το άδικο, η ζωή με το θάνατο, οι νίκες με τις ήττες. 
Μόνο που σε έναν πόλεμο, ακόμα και οι νικητές είναι χαμένοι.

Χάνουν πολύτιμα χρόνια από τη ζωή τους και μάλιστα όταν είναι νέοι.

Χάνουν το βιός που με τόσο κόπο απέκτησαν αυτοί και οι πρόγονοί τους.

Κυρίως, όμως, χάνουν αγαπημένους, παιδιά, αδέλφια, γονείς, ανθρώπινες ψυχές που δεν πρόλαβαν να χαρούν το δώρο της ζωής. 

Αυτούς θυμόμαστε και τιμούμε σήμερα. 

Κλασική Μουσική στον απόηχο του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου

Η σημερινή ανάρτηση είναι ένα αφιέρωμα στο αποτύπωμα που άφησε ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος στην  Κλασική Μουσική του 20ου αιώνα. 

Περιλαμβάνει έργα συνθετών που είτε έζησαν από πρώτο χέρι τις θηριωδίες του Πολέμου, είτε μεταγενέστερα βίωσαν τις επιπτώσεις του στον σύγχρονο κόσμο.

Gloria Victoria, animation μικρού μήκους για την φρίκη του πολέμου

"Όσο πιο φρικτός γίνεται τούτος ο κόσμος, τόσο πιο αφηρημένη γίνεται η τέχνη.

Ένας ειρηνικός κόσμος παράγει μια τέχνη ρεαλιστική."

Η φράση αυτή, που αποδίδεται στον μοντερνιστή ζωγράφο Πάουλ Κλε, περιέχει το νόημα της ταινίας που θα γνωρίσουμε στη σημερινή ανάρτηση.

Το Gloria Victoria, σε αντίθεση με τον τίτλο του, είναι ένα σκοτεινό αριστουργηματικό animation που αποτυπώνει με άκρως καλλιτεχνικά μέσα την φρίκη του πολέμου.

Πρόκειται για μια αντιπολεμική ταινία κινουμένων σχεδίων μικρού μήκους του Βούλγαρο-Καναδέζου δημιουργού Θεοντόρ Ούσεβ.

Η ταινία δεν έχει λόγια, μόνο μουσική υπόκρουση από την 7η Συμφωνία (του Λένινγκραντ) του Σοστακόβιτς.

Παρακολουθώντας την, βλέπουμε να αναδύονται φιγούρες από την Γκερνίκα του Πικάσο, ενώ υπάρχουν σαφείς αναφορές σε εμπόλεμες καταστάσεις από την αρχαιότητα μέχρι την σύγχρονη ιστορία (Ισπανικός Εμφύλιος, Βομβαρδισμός της Δρέσδης) αλλά και αναφορές σε ταινίες (Πόλεμος των Άστρων, Ο τοίχος των Πινκ Φλόιντ) κλπ.

Tο ξύλινο αλογάκι δεν ξέρουμε αν παραπέμπει στον Δούρειο Ίππο ή στο παιδικό παιχνίδι σύμβολο του Ντανταϊσμού, ενός καλλιτεχνικού κινήματος που τάχθηκε κατά των φρικαλεοτήτων του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου.

Κάποιες φιγούρες θυμίζουν πολύ τους δικούς μας χαράκτες Βάσω Κατράκη και Τάσσο!

Φτιάχνω το δικό μου κόμικ: Ο μικρός ήρωας

Η δημιουργία ενός κόμικ, μιας εικονογραφημένης ιστορίας, ή ενός βίντεο κλιπ είναι μια ολοκληρωμένη δράση που μπορεί να πραγματοποιηθεί στα πλαίσια μιας γιορτής ή ενός εργαστηρίου δεξιοτήτων (steam).

Συνδυάζει εικαστικά, μουσική, δημιουργική γραφή, γνώση τεχνολογίας αλλά και έρευνα της ιστορίας και της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς του κάθε τόπου.

Ταυτόχρονα, ενισχύει την συνεργασία ανάμεσα σε μαθητές, εκπαιδευτικούς και ανθρώπους της κοινότητας.

Με αφορμή την επέτειο της 28ης Οκτωβρίου και την προηγούμενη μας ανάρτηση με τίτλο Ο μικρός ήρωας (τραγούδι) για σήμερα προτείνουμε:

Τα παιδιά στην Κατοχή, Ο μικρός ήρωας (τραγούδι)

Ο Μικρός Ήρωας ήταν ένα εικονογραφημένο μυθιστόρημα που περιέγραφε τις περιπέτειες τριών φίλων κατά τη διάρκεια της Κατοχής στην Αθήνα.

Κυκλοφόρησε στην Ελλάδα μετά τον Εμφύλιο και για πολλές δεκαετίες, ενώ αργότερα, απέκτησε και τη μορφή κόμικ.

Οι ήρωες ήταν τρεις έφηβοι: 

-ο Γιώργος Θαλάσσης, στον οποίο αναφέρεται ο τίτλος, (ή παιδί φάντασμα, ή Μικρός Ήρωας).

Είχε χάσει και τους δυο γονείς στον βομβαρδισμό του Πειραιά από τους Γερμανούς.

-η Κατερίνα, (ή Νίκη, ή Κορίτσι Φάντασμα), φίλη και κρυφός έρωτας του Μικρού Ήρωα

ο Σπίθας (Νίκος Κατσανίκος), ο καλόκαρδος φίλος τους που επίσης έχασε τους γονείς του στον πόλεμο και ζει με τη γιαγιά του.

Τα παιδιά στην Κατοχή, Κινηματογραφικές ταινίες

Τα παιδιά πρωταγωνίστησαν στην Κατοχή, κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, είτε παγιδεύοντας τους Γερμανούς με αμέτρητους  κωμικοτραγικούς τρόπους (όπως οι δικοί μας σαλταδόροι), είτε μοιράζοντας προκηρύξεις και γράφοντας συνθήματα στους τοίχους, είτε ακόμα και με την ένταξή τους στις επαναστατικές νεολαίες.

Αυτό έδωσε έμπνευση στους δημιουργούς αμέτρητων κινηματογραφικών ταινιών. 

Να μια λίστα με τις πιο αγαπημένες.

Αναζητήστε τις στους επόμενους συνδέσμους (με ελληνικούς υπότιτλους).

Αντιπολεμικές ταινίες για την επέτειο της 28ης Οκτωβρίου 1940

Αμέτρητες είναι οι ταινίες που έχουν γυριστεί με θέμα τον Δεύτερο Παγκόσμιο πόλεμο, την Κατοχή και την Αντίσταση.

Σήμερα, προτείνουμε κάποιες που μπορούν να παρουσιαστούν στις σχολικές αίθουσες και να δώσουν αφορμή για περισσότερες συζητήσεις, δράσεις, ακόμα και ολοκληρωμένες δραστηριότητες-γιορτές.

Διαλέξαμε κυρίως ελληνικές, για να είναι πιο εύκολα κατανοητές από τα μικρά παιδιά, αλλά και για να δώσουν ερέθισμα να γνωρίσουμε καλύτερα την ιστορία του τόπου μας.

Ο μικρός στρατιώτης (τραγούδι)

Ο μικρός στρατιώτης είναι ένα τραγούδι που μιλά για κάτι τόσο σκληρό και απάνθρωπο (όπως είναι ο πόλεμος) με έναν τόσο βαθιά ανθρώπινο τρόπο.

Ανήκει στα Αντιπολεμικά, συλλογή τραγουδιών σε στίχους Δημήτρη Χριστοδούλου και μουσική Λίνου Κόκοτου, με ερμηνευτή τον Νίκο Ξυλούρη, που κυκλοφόρησαν το 1978.

Οι σαλταδόροι (δυο θεατρικά για σχολική γιορτή)

Αντλώντας έμπνευση από τις εμβληματικές φιγούρες των σαλταδόρων της Κατοχής και το Ξυπόλητο Τάγμα, προτείνουμε τα παρακάτω δύο θεατρικά, πλαισιωμένα με τραγούδια της εποχής.

Έχουν τίτλο Οι Σαλταδόροι (Ι και ΙΙ).*

Το πρώτο έχει μόνο ρόλους αγοριών ενώ το δεύτερο έχει αγόρια και κορίτσια.

Περιλαμβάνουν ρόλους για 16 παιδιά συνολικά, αλλά τα λόγια μπορούν να μοιραστούν και σε περισσότερα (ή λιγότερα) παιδιά με ελάχιστες τροποποιήσεις.

Τραγούδια για τους σαλταδόρους της Κατοχής

Ανάμεσα σε όσα έχουν απομείνει για να μας θυμίζουν την δράση των σαλταδόρων της Κατοχής, είναι και κάποια τραγούδια.

Τα τραγούδια αυτά, όπως ήδη αναφέραμε στην ενότητα Τραγούδια της Κατοχής και της Αντίστασης, μας περιγράφουν με τον καλύτερο τρόπο την πραγματικότητα της εποχής εκείνης.

Ακούστε τα πιο χαρακτηριστικά τραγούδια για σαλταδόρους.

Μπορείτε να πλαισιώσετε με αυτά μια σχολική γιορτή με τα σκετσάκια για τους σαλταδόρους.

Του Κυριάκου το γαϊδούρι (θεατρικό για σχολική γιορτή)

Ένα από τα συγκλονιστικότερα γεγονότα του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου για την Ελλάδα ήταν ο Μεγάλος Λιμός, που αφάνισε πάνω από 100.000 ανθρώπους κατά την διάρκεια του σκληρού χειμώνα 1941-42 της Κατοχής.

Οι δραματικές αυτές στιγμές που στιγμάτισαν τους επιζώντες για πάντα, αποτυπώθηκαν τόσο ρεαλιστικά όσο και σατυρικά σε όλες τις μορφές τέχνης.

Στις Αντιπολεμικές ταινίες για την επέτειο της 28ης Οκτωβρίου 1940 είδαμε πολλές τέτοιες εικόνες, ενώ το ρεμπέτικο τραγούδι Του Κυριάκου το γαϊδούρι μας παρουσίασε ένα τραγικό συμβάν ακραίας πείνας από τη σατυρική του πλευρά.

Με έμπνευση αυτό το τραγούδι σας παρουσιάζουμε ένα θεατρικό* για σχολική παράσταση για την επέτειο της 28ης Οκτωβρίου 1940.

Παρακάτω θα βρείτε οδηγίες και τα κείμενα της παράστασης καθώς και τρόπους να τη συνδέσετε με τα άλλα μαθήματα.

Του Κυριάκου το γαϊδούρι, σκωπτικό τραγούδι της Κατοχής

Το τραγούδι Του Κυριάκου το γαϊδούρι, του Δημήτρη Γκόγκου (Μπαγιαντέρα), είναι ένα σατυρικό (σκωπτικό) ρεμπέτικο της Κατοχής.

Αναφέρεται στο γαϊδουράκι ενός μανάβη, που του το έκλεψαν κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Πείνας επειδή δεν είχαν τι να φάνε.

Το τραγούδι της ειρήνης

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα για την ειρήνη, που γιορτάζεται κάθε 21η Σεπτεμβρίου, ας θυμηθούμε το ομώνυμο τραγούδι του σημαντικού Έλληνα συνθέτη Γιάννη Μαρκόπουλου.